Honden en tijdsbesef

Foto boven: Ebi, Jennifer Westen

Veel hondeneigenaren zullen het herkennen. Hun hond weet precies “hoe laat het is” als het bijna etenstijd is. En als je partner terug komt uit het werk, is je hond stelselmatig onrustig vanaf een kwartier voor thuiskomst. En zodra het buiten donker wordt, wil je hond gerust alvast zijn “bedje” in. Allemaal tekenen van tijdsbesef en bewijs van de invloed die het dag- en nachtritme van de wereld heeft op honden. Maar hoe zit het nu precies?

Tijdsbesef

honden tijdsbesef
Jinzu voelt dat het etenstijd is. Foto: Rianne Rijkhoff

Dat honden geen klok kunnen kijken staat vast. Ze missen de cognitieve mogelijkheden om het bewegen van twee wijzers in een cirkel vol streepjes te linken aan het verstrijken van de tijd. Honden maken gebruik van oeroude instincten om de tijd te lezen. Ze vertrouwen hierin op hun gehoor, zicht en reukvermogen. En voor het algemene ritme van de dag hebben honden, net als alle andere levende wezens een biologische klok. Tijdsbesef is er dus zeker bij honden. Alleen werkt het bij hen net iets anders dan bij mensen.

Dit noemen we ook wel het circadiaan ritme. Dit is een intern biologisch ritme waarvan de cyclus ongeveer 1 etmaal (24 uur) duurt. Binnen deze cyclus worden allerlei functies binnen het lichaam uitgevoerd die de hond kunnen vertellen “hoe laat het is”. De functies geven de hond dus tijdsbesef. Hij voelt aan zijn volle blaas dat het tijd is voor de middagwandeling. En hij voelt aan zijn legere maag dat het tijd is voor de avondmaaltijd bijvoorbeeld. Maar ook de afscheiding van bepaalde hormonen vertelt een hond veel over het moment van de dag. Wanneer het lichaam Melatonine afscheidt, omdat het buiten donker wordt, weet de hond dat het bedtijd is.  Maar…het gaat nog verder dan datOnderzoek

In 2011 is er aan een Universiteit in Zweden onderzoek gedaan naar het effect van de tijdsduur dat honden alleen gelaten werden door hun eigenaren op het gedrag van de hond. Voor het onderzoek werden meerdere honden zonder gedragsproblemen uitgekozen. Deze honden werden elk een half uur, 2 uur en 4 uur alleen thuis gelaten door hun eigenaren. De honden werden gefilmd. Het filmen begon 10 minuten voordat de baas van huis ging en stopte nadat de baas weer 10 minuten thuis was.

Honden en tijdsbesef
Joepie! Diego is blij. Baasje is thuis! Foto: Jaimy de Jong

Bij de honden die 30 minuten en 2 uur moesten wachten, was het verschil het grootst. De eigenaar die na 2 uur thuis kwam kreeg een aanzienlijk enthousiastere begroeting waarbij de hond veel langer contact zocht met de baas. Hier werden ook meer stress-signalen afgegeven door de hond (uitschudden, tongelen). Dit bewijst wellicht niet concreet dat honden besef hebben van het verstrijken van tijd, maar het laat wel zien dat de tijd dat de hond alleen is invloed heeft op de hond.

Hoe laat “ruikt” het?

Honden en tijdsbesef
Hinata op de uitkijk. Foto: Kimberley van Laar

Als de tijd verstrijkt, verandert de omgeving. Denk bijvoorbeeld aan de hoeveelheid licht, temperatuur of luchtvochtigheid. Allemaal zaken die honden opmerken en linken aan een periode van de dag. Maar ook geuren veranderen de hele dag door. Professor Alexandra Horowitz, gerenommeerd gedragsdeskundige, deed hier onderzoek naar. Ze benadrukt dat honden, zoals we weten, een uitzonderlijk goed reukvermogen hebben. Honden kunnen wel 100.000 keer beter ruiken dan mensen vertelt ze. Horowitz denkt dat het mogelijk is dat honden het verstrijken van de tijd bepalen door middel van het vervagen of versterken van bepaalde geuren. Het verleden, dat zijn de zwakkere geuren. En hoe zwakker de geur is ten opzichte van eerder, hoe meer iets in het verleden ligt.

Experiment

Ook op deze theorie heeft men natuurlijk een experiment losgelaten. Dit keer door het BBC Programma “Inside the animal Mind”. Voor dit experiment koos men een hond uit die elke dag op hetzelfde tijdstip op de bank sprong, omdat hij wist dat zijn eigenaar elk moment thuis zou moeten komen.

Volgens Horowitz zou de hond weten dat de baas bijna thuis komt, omdat zijn geur tot een bepaalde concentratie was afgezwakt in huis. De theorie werd getoetst door rond het einde van de dag “Vers” gedragen kledingstukken van de baas in het huis neer te leggen. Zo zou de klok van de hond als het ware worden gereset, omdat de geur weer in een sterkere concentratie aanwezig was. Het experiment bevestigde de theorie: De hond sprong niet op het bekende tijdstip op de bank en was zelfs compleet verrast toen zijn baas thuis kwam! De makers van de documentaire beseffen dat 1 experiment geen waterdicht bewijs is voor een theorie. Maar verrassend was het zeker!

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *